Gemeente Kungsbacka
kungsbacka.seGrote geografische gebieden, veel rioolgemalen en een intensieve inzet tegen instroom en infiltratie. Voor de gemeente Kungsbacka zijn controle en monitoring essentieel om te waarborgen dat de juiste maatregelen het gewenste effect opleveren. Met behulp van Smartvatten NEURO beschikt de gemeente over datagedreven lekdetectie, wat op termijn leidt tot betere inzichten, snellere reacties en een stabiele basis voor langetermijnplanning.
Sinds 2022 maakt de gemeente Kungsbacka in delen van haar afvalwaternetwerk gebruik van Smartvatten NEURO. De gemeente beheert een omvangrijk systeem dat bestaat uit 550 km vuilwaterriool, 400 km hemelwaterriool en 160 rioolgemalen, inclusief zuiveringsinstallaties en grote afvoergebieden. Een van de grootste uitdagingen is al lange tijd instroom en infiltratie (I&I) – water dat het afvalwaternetwerk niet zou moeten belasten, maar er via bijvoorbeeld foutaansluitingen of inlekkage door ondichte leidingen toch in terechtkomt.
„Voor ons was het doel van het gebruik van de diensten van Smartvatten het opsporen van infiltratie en instroom”, zegt Ann-Charlotte Svensson, projectmanager water- en afvalwaterplanning bij de gemeente Kungsbacka.
De gemeente investeert jaarlijks circa tien miljoen Zweedse kronen (ongeveer 1 miljoen euro) in het verminderen van instroom en infiltratie. Om ervoor te zorgen dat deze maatregelen effect sorteren, zijn betrouwbare gegevens en de mogelijkheid om veranderingen in de loop van de tijd te volgen essentieel.
Voorheen berustte een groot deel van het werk rond instroom en infiltratie op handmatige analyses, storingsonderzoek en op ervaring gebaseerde beoordelingen. Met behulp van Smartvatten NEURO worden nu continu gegevens uit het afvalwaternetwerk verzameld en geanalyseerd via zowel statistische methoden als machine learning. Hierdoor kunnen afwijkingen worden geïdentificeerd die anders moeilijk te detecteren zouden zijn.
„Smartvatten is een belangrijk onderdeel van ons werk om betrouwbare meetresultaten te verkrijgen over hoe de situatie er daadwerkelijk uitziet. De gegevens bieden ons een heel andere basis voor zowel rapportage als planning”, zegt Ann-Charlotte Svensson.
Momenteel loopt er een omvangrijk project waarbij het beheergebied van elk gemaal stap voor stap wordt onderzocht. Leidingen worden geïnspecteerd, van binnen gefilmd en waar nodig gerenoveerd via relining. De gemeente voert ook een inventarisatie uit van aansluitingen van panden, waarbij eigenaren met foutaansluitingen verplicht worden om hemelwater af te koppelen van het vuilwaterriool. Dit werk is tijdrovend en kan per gebied tot twee jaar in beslag nemen, vaak in samenwerking met perceeleigenaren, aangezien fouten vaak worden aangetroffen in particuliere huisaansluitingen.
Een duidelijk voorbeeld van het nut van Smartvatten NEURO deed zich voor in het najaar van 2025, toen er in een gebied een grote waterlekkage ontstond. Bijna twee procent van het totale waterverbruik van de gemeente ging verloren.
„Er stroomde water het vuilwaterriool binnen en we zagen dat de infiltratie plotseling was toegenomen zonder aanwijsbare oorzaak. Onze contactpersoon bij Smartvatten nam onmiddellijk contact met ons op toen de afwijking werd gedetecteerd. We konden snel de juiste maatregelen treffen. Zonder Smartvatten zou het veel langer hebben geduurd om de lekkage te ontdekken, omdat deze bovengronds niet zichtbaar was”, vertelt Felix van der Heiden, ontwerpingenieur water- en afvalwaterplanning.
De op machine learning gebaseerde lekdetectie maakt het mogelijk om echte afwijkingen te onderscheiden van tijdelijke pieken in het debiet. Het resultaat is minder, maar relevantere waarschuwingen, waardoor de gemeente zich kan richten op wat daadwerkelijk actie vereist.
De gemeente Kungsbacka heeft een werkgroep benoemd die zich actief op verschillende manieren bezighoudt met instroom en infiltratie, en Smartvatten is een deel van dat werk geworden. Bij Smartvatten is men verheugd over de samenwerking en het proactieve werk van de gemeente.
„De gemeente Kungsbacka is een heel goed voorbeeld van hoe gemeenten een duidelijke verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun waterbeheer en op de lange termijn kunnen werken met behulp van data. Ze geven het goede voorbeeld door niet alleen te meten, maar ook te monitoren en de inzichten om te zetten in concrete maatregelen. Voor ons bij Smartvatten is de samenwerking zowel hecht als open, en het voelt oprecht goed om samen met Kungsbacka te blijven bouwen aan een nog efficiënter waterbeheer als natuurlijk onderdeel van de duurzaamheidsinspanningen van de gemeente”, zegt Customer Success Manager Titti Wästlund.
Kungsbacka is een kustgemeente met veel natuur, zwemplekken en een afvalwaternetwerk dat zowel de dagelijkse belasting als extreem weer moet opvangen. Klimaatverandering met een verhoogd risico op hoosbuien maakt de noodzaak van gecontroleerde debieten nog belangrijker.
„Hoe beter het debiet gecontroleerd is, hoe groter de winst voor het milieu. We moeten geen water zuiveren dat niet gezuiverd hoeft te worden. Lagere debieten betekenen ook een lager energieverbruik en minder gebruik van chemicaliën. In het beheergebied van een van onze gemalen zagen we in de meetdata van voor en na de maatregelen hoe de pieken zijn afgevlakt. Sinds maatregelen zoals relining en het afkoppelen van hemelwater van percelen zijn uitgevoerd, lijken we overstorten het afgelopen halfjaar te hebben voorkomen”, zegt Ann-Charlotte Svensson.
Er is een duidelijke ambitie om de gedigitaliseerde werkwijze in de toekomst uit te breiden.
„Meer meetpunten zouden ons nog betere data opleveren en een nog sterker strategisch fundament voor de besluitvorming. Dat is waar we naartoe willen, maar we moeten het stap voor stap doen”, voegt ze eraan toe.
Smartvatten NEURO is een datagedreven analyseplatform voor gemeenten en waterbedrijven dat zorgt voor betere controle over water- en afvalwaternetwerken.
Het platform verzamelt en analyseert gegevens uit verschillende bronnen, zoals SCADA-systemen, debietmeters, rioolgemalen en weergegevens, om een integraal situatiebeeld te creëren. De dienst omvat onder meer lekdetectie met behulp van statistische methoden en machine learning om leidingbreuken, verborgen lekken en andere afwijkingen in een vroeg stadium te identificeren.
Smartvatten NEURO ondersteunt daarnaast:
waterbalansberekeningen in meetdistricten (DMA)
monitoring van Non-Revenue Water (NRW)
analyse van het nachtelijk minimumdebiet (MNF)
berekening en monitoring van instroom en infiltratie (I&I) in het afvalwaternetwerk.
Visualisatie van kerncijfers, kaartweergaven en continue analyses bieden een duidelijke besluitvormingsbasis voor proactief en duurzaam waterbeheer.
Wilt u zien hoe Smartvatten NEURO uw werk tegen instroom en infiltratie kan ondersteunen? Neem contact met ons op om uw netwerk te bespreken.
